Voor de doorontwikkeling van het Luisterspel werkten we dit jaar samen met Expertisecentrum Transculturele Therapie (ETT). Vanuit hun expertise op het gebied van transculturele zorg en hun werkwijze hielp ETT ons om het spel cultuursensitiever te maken.

We blikken samen met Zaira Spanjesberg, coördinator communicatie bij ETT, terug op deze bijzondere samenwerking. Wat betekende dit in de praktijk? En waarom is het belangrijk om in gesprekken over mentale gezondheid oog te hebben voor culturele verschillen?

Hoe is de samenwerking tussen het ETT en Diversion rondom Luister Eens begonnen? 

De samenwerking begon al midden 2025 toen Jerrold bij ETT aanklopte met de interesse in onze transculturele werkwijze. Na een fijne kennismaking werden wij enthousiast om mee te werken aan het Luisterspel om deze cultuursensitief te maken. Daarna hebben wij ook mogen kennismaken met het Van Gogh Museum, wat voor ETT ook een leuke ervaring was om samen te werken met een maatschappelijk-culturele organisatie.  

Wat was vanuit jullie expertise belangrijk om mee te nemen in de doorontwikkeling van het Luisterspel? 

Onze behandelaren werken bij ETT met de transitionele ruimte. Dit is een ruimte, gecreëerd en bewaakt door de behandelaar, waarin de cliënt genoeg veiligheid en erkenning ervaart om diens verhalen te delen, ongeacht culturele of sociaal-maatschappelijke achtergrond. Andersom werkt de transitionele ruimte ook voor de behandelaar; er wordt ruimte gegeven aan hoe de verhalen van de cliënt binnenkomen bij de behandelaar, welke elementen uit ieders ‘rugzakje’ worden geactiveerd tijdens de interactie met elkaar. Het creëren van een veilige gespreksruimte hebben wij hiermee vooropgesteld. Per vraag hebben wij gekeken hoe deze bij mensen uit een wij-cultuur binnenkomt.  

Waarom waren deze aanpassingen of veranderingen belangrijk? 

Het is belangrijk dat elke deelnemer zich betrokken en gezien voelt wanneer je moeilijke thema’s in een groep bespreekbaar wilt maken. Vanuit de Nederlandse cultuur zijn mensen gewend om vragen te stellen die gericht zijn op het individu, maar voor iemand uit een wij-cultuur kan een individu-gerichte vraag anders binnenkomen. Het is voor een deel van de mensen makkelijker om te praten vanuit de positie die jij inneemt in het systeem waarin jij bent opgegroeid. Als er ruimte wordt gelaten voor de erkenning hiervan, voelen mensen zich sneller comfortabel in een gesprek en komen ze makkelijker los. Stel het gesprek gaat over voor jezelf opkomen als vrouw. In sommige culturen kan dit enorm lastig zijn, vanwege druk vanuit de familie, sociale hiërarchie of andere structurele vormen die je niet zomaar doorhebt. Vanuit een ik-cultuur zou worden gezegd ‘trek je mond gewoon open als er iets is’. Dat is niet voor iedereen een vanzelfsprekende gang van zaken.  

Wat is volgens jullie belangrijk om een goed gesprek over mentale gezondheid te voeren? 

 Instappen met een open blik over de ander en een kritische blik over jouw eigen vooroordelen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Een goed instrument hiervoor is nieuwsgierig blijven naar wat de ander vertelt, maar ook hoe deze informatie bij jou binnenkomt.  

Wat hopen jullie dat het Luisterspel in de toekomst teweegbrengt bij mensen die het spel spelen en over mentale gezondheid in gesprek gaan? 

Wij hopen dat mensen er met een verruimde blik over zichzelf en elkaar uitstappen en zien dat er, ondanks culturele verschillen, iedereen ook veel gemeen kan hebben. Daarnaast is het belangrijk dat mensen een gevoel krijgen dat het stigma dat leeft over mentaal welzijn langzaam doorbroken kan worden. Helaas is het stigma op mentale problematiek en de ggz nog sterk in sommige culturen. Dit heeft niet alleen effect op mensen die binnen hun familie als eerste zijn gemigreerd, maar ook op tweedegeneratie migranten die in Nederland zijn geboren en opgegroeid. Zij zitten dan in een conflict tussen twee culturen, waarin aan de ene kant het bezoeken van een psycholoog normaal is en de andere cultuur hier raar van opkijkt.  

Als je één ding mocht meegeven aan organisaties die samen aan maatschappelijke thema’s willen werken, wat zou dat zijn? 

Een klacht kun je omzetten in een kracht. Geef mensen de ruimte om dit bij hunzelf te ontdekken.