Na vijf jaar komt er een einde aan het programma Luister Eens in haar huidige vorm— en daar kijken we met veel plezier op terug. In de afgelopen jaren heeft het programma veel in beweging gezet, en daarin hebben onze ambassadeurs een ontzettend belangrijke rol gespeeld. Samen met hen hebben we ons ingezet om obstakels, vooroordelen en stigma’s weg te nemen die het leven met mentale klachten ingewikkelder maken dan het zou moeten zijn. Met hun verhalen, activiteiten en workshops is mentale gezondheid een stuk makkelijker geworden om over te praten. Op de werkvloer, school, de straat én in de wijk.

In deze serie blikken we terug op de afgelopen jaren en welke impact de ambassadeurs hebben gemaakt. Zowel persoonlijk, als binnen hun werk bij Luister Eens. We spraken met onze ambassadeur Theo (34), gespecialiseerd in straatacties. Inmiddels is hij al zo’n drie jaar actief bij Luister Eens. Hij sloot zich aan bij het programma door ervaringen in de psychiatrie en een diagnose autisme. Met zijn ervaringsdeskundigheid wil hij graag iets voor anderen kunnen betekenen. Ook vind hij het belangrijk om mensen scherp te houden over de stigma’s die leven.

Hoi Theo! Je bent inmiddels zo’n drie jaar actief bij Luister Eens. Wat heb je gedaan in die jaren?

Ik ben vooral actief tijdens straatacties. Dat is echt mijn ding geworden. Daarnaast heb ik één keer meegedaan aan een Living Library. Dat was trouwens een totaal andere ervaring.

Wat maakte die ervaring anders dan de straatacties?

Op straat ben ik juist degene die het contact aangaat. Ik stap op mensen af, begin gesprekken. Bij de Living Library was het tegenovergestelde: daar kon ik achteroverleunen en kwam het gesprek vanuit de ander. Dat contrast vond ik wel interessant om te ervaren.

Heb je jezelf in die jaren zien veranderen in het contact maken met anderen? 

Ja, eigenlijk wel. Ook in mijn vrije tijd maak ik makkelijk contact met mensen op straat. Vroeger had ik daar wel bepaalde verwachtingen bij van mezelf, hoe dat moest gaan of hoe ik over moest komen. Maar mede door mijn ervaringen bij Luister Eens heb ik dat steeds meer los kunnen laten.

Wat heeft Luister Eens jou daarin geleerd of gebracht?

Vooral het besef dat het niet draait om hoe je overkomt, maar om de echtheid van het contact. Ik ben me meer gaan richten op wat er in mij gebeurt, in plaats van hoe de ander mij ziet. Dat geeft rust en maakt het contact ook oprechter.

Als je kijkt naar waarom je dit werk bent blijven doen de afgelopen jaren, wat drijft jou daarin?

Ik geloof dat het belangrijk is om je blik naar binnen te richten in plaats van naar buiten. Als je naar jezelf kijkt, kun je groeien. Anders blijf je bezig met wat een ander is of doet. In gesprekken ben ik me daar ook bewust van: soms deel ik zelf meer om iets open te breken, en soms geef ik juist de ander de ruimte.

Je noemde eerder Ubuntu. Is die overtuiging in de afgelopen jaren ook sterker geworden voor jou?

Ja, voor mij is dat Ubuntu: “ik ben omdat wij zijn”. Dat betekent dat we met elkaar verbonden zijn. Vanuit die gedachte ben ik ook steeds vaker uit mijn comfortzone gestapt. Gewoon zelf erop uit gaan, mensen aanspreken. Daardoor voelt dat nu heel natuurlijk en kost het me weinig moeite.

Als je nu terugkijkt op jouw ontwikkeling in de afgelopen jaren, waar ben je dan het meest trots op?

Dat het oké is als je jezelf vergelijkt met anderen, dat deed ik ook. Maar je kunt dat wel loslaten. Ik ben steeds meer zonder stigma naar mezelf gaan kijken, naar mijn proces en mijn ervaringsdeskundigheid. En juist dat maakt dat je vrijer wordt in hoe je je ontwikkelt en in hoe je contact maakt met anderen.

Wil je meer lezen over Theo’s verhaal? Kijk dan op theoschutte.substack.com.